Τριάδα

Η Τριάδα βρίσκεται χτισμένη λίγα μόλις χιλιόμετρα ανατολικά των Ψαχνών συμπληρώνοντας με τους 1025 κατοίκους της το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού του Δήμου Μεσσαπίων μαζί με την Καστέλλα και τα Ψαχνά.

Η Τριάδα βρίσκεται χτισμένη λίγα μόλις χιλιόμετρα ανατολικά των Ψαχνών συμπληρώνοντας με τους 1025 κατοίκους της το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού του Δήμου Μεσσαπίων μαζί με την Καστέλλα και τα Ψαχνά.

Σύμφωνα με τις ενδείξεις των ερευνών κοντά στο σπήλαιο του Κούρου η κατοίκηση στην περιοχή αρχίζει κατά τη μέση παλαιολιθική περίοδο. Στη θέση Αγία Καλλιόπη, ανατολικά του χωριού, εντοπίστηκε ένας εκτεταμένος νεολιθικός οικισμός, που χρονολογείται αρχαιότερη και νεότερη νεολιθική περίοδο. Γύρω από την περιοχή υπάρχει πεδιάδα με ποτάμι και πηγές που παρέχουν άφθονο νερό. Ο οικισμός που συνεχίζει να υφίσταται ως και τη γεωμετρική περίοδο, βάσιζε την οικονομία του στη γεωργία και την κτηνοτροφία. Οικισμός της πρωτοελλαδικής περιόδου έχει εντοπισθεί στη θέση Πρόδρομος, δυτικά της τριάδας και εξωτερικά του σπηλαίου του Κούρου.

Στις θέσεις Πετράλωνα, Έρια και Φυγές έχουν εντοπισθεί εγκαταστάσεις των κλασσικών και ελληνιστικών χρόνων. Στις Φυγές, που βρίσκονται βορειοανατολικά του χωριού, η κατοίκιση συνεχίζεται ως και τη μεσαιωνική περίοδο. Στη θέση σήμερα διακρίνονται τα ερείπια ενός υδραγωγείου της ρωμαικής περιόδου και τα υπολείμματα ενός μεσαιωνικού πύργου.

Αξίζει κανείς να επισκεφθεί, κοντά στο χωριό, το μικρό σπήλαιο του Κούρου.

Στην Τριάδα έζησε ο μεγάλος οπλαρχηγός της επανάστασης του 1821 Νικόλαος Κριεζώτης, το αρχοντικό του οποίου σώζεται μέχρι σήμερα αποτελώντας το βασικό φόντο του τοπίου, που δημιουργεί η πανέμορφη πευκόφυτη πλατεία του χωριού. Το σπίτι του Κριεζώτη κατεστράφη το 1981 από φωτιά. Σήμερα βρίσκεται σε στάδιο επανόρθωσης των ζημιών και αναπαλαίωσης. Μέσα στο κτήμα Κριεζώτη η ανασκαφική σκαπάνη έφερε στο φως ερείπια ενός παλαιοχριστιανικού οικοδομικού συνόλου το οποίο πολλοί ερμηνεύουν ως βασιλική. Σε δεύτερη φάση πάνω στο προηγούμενο κτίριο ανοικοδομήθηκε μικρός ορθογώνιος ναίσλος. Η εκκλησία, που ήταν αφιερωμένη στην Αγία Τριάδα, ίσως έδωσε και το όνομά της στο χωριό. Κοντά στα ερείπια της Αγίας Τριάδας βρίσκεται και ο σταυρεπίστεγος μετά τρούλου ναός της Αγίας Καλλιόπης.

Όσον αναφορά στο αρχοντικό Κριεζώτη μεγάλο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα επί μέρους μορφολογικά του στοιχεία, όπως οι παραστάδες της εσόδου. Στο εσωτερικό του κτιρίου ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι οροφογραφίες και οι μαρμάρινες σκάλες.

Αξίζει μια επίσκεψη στο φράγκικο πύργο, που βρίσκεται στη Ν.Α.περιοχήτου χωριού της Τριάδας σε χαμηλό λόφο. Το μνημείο χρονολογείται το 14^ο αιώνα. Το μνημείο ονομάζεται και πύργος του Αγγελή Γωβιού γιατί στο σημείο αυτό οχυρώθηκαν οι άνδρες του Έλληνα αγωνιστή κατά τη διάρκεια της μάχης στα Βρυσάκια.