Βρυσάκια

Ο Μαραθώνας αλλά και το Βατερλό

Του εθνοκοαπελευθερωτικού αγώνα

Των Ευβοέων κατά των Τούρκων.

Η περιοχή Βρυσάκια βρίσκεται κοντά στη θάλασσα, λίγο ανατολικά των Ψαχνών και τις Καστέλας. Η ιστορική αυτή περιοχή υφίστατο από τη νεολιθική περίοδο, όπως αποδεικνύουν τα ευρήματα στη θέση Σπίτια. Κατά την κλασσική περίοδο οικισμοί εντοπίζονται στη θέση Μπότσικα και Λεκάνη. Στη Λεκάνει έχουν εντοπισθεί αγροικίες της ύστερης ρωμαϊκής περιόδου ενώ ο οικισμός στη Μπότσικα συνεχίζει να κατοικείται έως το μεσαίωνα. Τα Βρυσάκια υπήρξαν το θέατρο της κορύφωσης του θριάμβου (Ιούλιος του 1821) αλλά και του δράματος (Μάρτιος 1822) της επανάστασης του των Ελλήνων της Εύβοιας για την απεξάρτηση τους από τον τουρκικό ζυγό που τους καταπίεζε από το 1470.

Πρωταγωνιστής και των δύο αυτών φάσεων είναι μία από τις μεγαλύτερες αλλά και αδικοχαμένες προσωπικότητες του εθνικού μας αγώνα. Η προσωπικότητα αυτή δεν είναι άλλη από το Λιμνιώτη αγωνιστή Αγγελή Γωβιό, πρωτοπαλίκαρο του Οδυσσέα Ανδρούτσου, πρωταγωνιστή στο έπος του χανιού της Γραβιάς και αρχηγό της επανάστασης στο νησί της Εύβοιας.

…Πήγατε και κλειστήκατε μες΄της Γραβιάς το χάνι,

κι ο Οδυσσέας κιότεψε πούτανε καπετάνιος,

κι ο Αγγελής εφώναξε:»Κουράγιο μη φοβάστε»

αυτοί είναι μόνο μερικοί στίχοι του ανώνυμου δημοτικού τραγουδοποιού μας, που έχουν γραφτεί για τον Αγγελή Γωβιό, τους ηρωισμούς και τις στρατηγικές του ικανότητες. Απόρροια αυτών των ικανοτήτων υπήρξε η θριαμβευτική νίκη των ενωμένων Ευβοϊκών δυνάμεων, στα Βρυσάκια τον Ιούλιο του 1821, ενάντια των πολυάριθμων, οργανωμένων και πάνοπλων ορδών του Όμερ Βρυώνη, που νόμιζε πως με έναν απλό περίπατο θα διέλυε το «μπουλούκι των ρεντίφηδων», όπως ονόμαζαν τους Έλληνες επαναστάτες οι Τούρκοι αγάδες της Χαλκίδας πριν από την πανωλεθρία τους στα Βρυσάκια.

Σχεδόν ένα χρόνο μετά, το Μάρτιο του 1822, ο Αγγελής στο ίδιο πεδίο μάχης, ηγέτης ενός στρατού Ευβοέων μαστιζόμενων από τη διχόνοια , υφίσταται οδυνηρή ήττα και αφήνει την τελευταία του πνοή, εκεί που πριν λίγους μήνες αναπτέρωνε τις ελπίδες του σκλαβωμένου λαού της Εύβοιας. Η περιγραφή του θανάτου του Αγγελή Γωβιού περιγράφεται παραστατικά από τον ερευνητή ιστορικό Φάνη Μιχαλόπουλο. Το κείμενο τελειώνει ως εξής:

«…Την άλλη μέρα πήγαν οι Έλληνες και πήραν τα ακέφαλα σώματα και τα κήδεψαν σεμνά, ανάμεσα σε λυγμούς και κλάματα, τάθαψαν στην ακρογιαλιά, στις 29 του Μάρτη του 1822. κάποια επιγραφή, που σώζονταν ως το 1857, θύμιζε στους διαβάτες πως εκεί βρίσκονταν τα κόκαλα τριών αγωνιστών, που στάθηκαν ανάμεσα στους πρωικότερους θυσιαστικότερους, που πολέμησαν κι έπεσαν για τη λευτεριά της Ελλάδας και της Εύβοιας. Με Σπαρτιατική σεμνότητα και λιτότητα είχε χαραχθεί πάνω στη μαυρισμένη πλάκα τα εξής γράμματα:

«ΕΝΘΑΔΕ ΚΕΙΤΑΙ Ο ΗΡΩΣ ΓΡΑΒΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΒΟΙΑΣ

ΑΓΓΕΛΗΣ ΓΩΒΙΟΣ, ΛΙΜΝΙΟΣ, ΜΕΤ΄ΑΔΕΛΦΟΥ

ΓΩΒΙΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΑΓΩΝΙΣΤΗ ΚΩΣΤΑ ΘΗΒΑΙΟΥ»

Ο λόφος που βρίσκεται στα Βρυσάκια, φέρει το όνομα του Ελύμνιου στρατηλάτη, ενώ ο Ανδριάντας του Αγγελή Γωβιού βρίσκεται στημένος ακριβώς στη διασταύρωση των δρόμων , που οδηγούν στην Καστέλα και στα Ψαχνά.